Kondromalazi Patella, diz kapağının (patella) altındaki kıkırdak dokusunun yumuşaması, incelmesi veya bozulması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Halk arasında sıklıkla “koşucu dizi” olarak bilinir. Bu durum, özellikle genç yetişkinlerde, sporcularda ve fiziksel olarak aktif bireylerde sıkça görülür. Diz kapağının arkasındaki kıkırdak, normal şartlarda dizin hareketi sırasında femur kemiğiyle sorunsuz bir şekilde temas eder. Ancak bu kayma hareketi bozulduğunda, kıkırdak yüzeyi tahriş olur ve ağrıya yol açar.
Kondromalazi Patella Neden Olur?
Kondromalazi patella genellikle diz kapağının normal hizasından sapması sonucu oluşur. Diz kapağı, diz eklemi oluğunda düzgün hareket etmediğinde, kıkırdak doku aşırı sürtünmeye maruz kalır. Bu da zamanla kıkırdak yüzeyinde yumuşama, kabarcıklanma ve bozulmaya neden olur.
En sık görülen nedenler şunlardır:
- Tekrarlayan diz bükme hareketleri: Özellikle koşma, zıplama, merdiven çıkma gibi aktiviteler.
- Kas dengesizlikleri: Uyluk (quadriceps) kaslarının zayıflığı veya asimetrik çalışması.
- Yanlış egzersiz teknikleri veya aşırı yüklenme.
- Diz kapağında yapısal bozukluklar (patella alta veya patella malalignment).
- Travmalar: Dize alınan direkt darbeler veya düşme sonucu oluşan yaralanmalar.
- Ayak tabanı problemleri: Düz tabanlık veya yanlış ayakkabı kullanımı dizin yük dağılımını bozabilir.
Kondromalazi Patella Belirtileri Nelerdir?
Bu rahatsızlığın en belirgin semptomu diz kapağı çevresinde ağrıdır. Ağrı genellikle yavaş yavaş başlar ve zamanla artar.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Diz kapağının önünde veya arkasında künt, sızlayıcı ağrı
- Uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken ağrının artması
- Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya diz çöküp doğrulurken ağrı hissi
- Dizden kıtırtı veya çıtırtı sesi gelmesi
- Dizde şişlik, sıcaklık veya sertlik hissi
- Bazı vakalarda dizin boşalması veya kilitlenme hissi
Patellofemoral Kondromalazi ile Artrit Arasındaki Fark
Kondromalazi patella sıklıkla artrit ile karıştırılır. Ancak iki durum farklı süreçleri ifade eder.
- Artrit, eklem yüzeyinde kalıcı kıkırdak kaybına yol açan dejeneratif bir hastalıktır.
- Kondromalazi ise genellikle kıkırdağın erken dönem yumuşaması ve yüzeysel hasarını içerir. Bu nedenle geri dönüşümlü bir durumdur ve uygun tedavi ile kıkırdak yapısı kendini onarabilir.
Kondromalazi Patella Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis için öncelikle ayrıntılı bir hasta öyküsü alınır. Ağrının tipi, süresi ve hangi aktivitelerle tetiklendiği belirlenir. Ardından fizik muayene yapılır.
Gerekli durumlarda görüntüleme yöntemleri kullanılır:
- Röntgen: Kemik hizalamasını değerlendirir.
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Kıkırdak hasarını ve yumuşama derecesini ayrıntılı olarak gösterir.
- Artroskopi: Endoskopik yöntemle diz eklemi doğrudan incelenebilir.
Kondromalazi Patella Tedavisi
Tedavi, genellikle cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Amaç ağrıyı azaltmak, kıkırdak yüzeyine binen yükü hafifletmek ve diz kapağının doğru hareketini sağlamaktır.
1. Dinlenme ve Aktivite Düzenleme
Ağrıyı artıran egzersizlerden, özellikle koşma, çömelme veya merdiven çıkma gibi hareketlerden bir süre uzak durulmalıdır. Bunun yerine, diz eklemine fazla yük bindirmeyen yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili egzersizler önerilir.
2. Fizik Tedavi ve Egzersiz
Kondromalazinin en etkili tedavi yöntemlerinden biri fizik tedavi programıdır.
Amaç, uyluk ve kalça kaslarını güçlendirerek diz kapağının eklem oluğunda düzgün hareket etmesini sağlamaktır.
- Quadriceps kaslarını güçlendirici egzersizler
- Kalça abdüktör kaslarını aktive eden çalışmalar
- Germe hareketleri (özellikle hamstring ve baldır kasları için)
3. İlaç Tedavisi
Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için doktor kontrolünde non-steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAID) kullanılabilir. Bu ilaçlar kortizon içermez ve kısa süreli rahatlama sağlar.
4. Destekleyici Ekipmanlar
Diz kapağının hizalanmasını düzeltmek amacıyla özel ortezler veya dizlikler kullanılabilir. Bu destekler, kıkırdağa binen baskıyı azaltarak iyileşmeyi destekler.
5. Soğuk ve Sıcak Uygulama
Egzersiz sonrası oluşan ağrıyı hafifletmek için buz uygulaması, kas sertliğini gidermek için ise sıcak kompres uygulanabilir.
Cerrahi Tedavi Gerekir mi?
Kondromalazi patella genellikle ameliyatsız iyileşebilen bir rahatsızlıktır. Cerrahi müdahale yalnızca konservatif yöntemlerden sonuç alınamayan, ileri evre kıkırdak hasarlarında düşünülür.
Uygulanabilecek cerrahi yöntemler arasında:
- Artroskopik kıkırdak temizleme (debridman)
- Lateral retinaküler gevşetme
- Tibial tüberkül transferi gibi hizalama düzeltici operasyonlar yer alır.
Ancak bu operasyonlardan sonra bile uzun süreli fizik tedavi gerekebilir.
Kondromalaziden Korunma Yolları
Kondromalazi patella oluşumunu önlemek için alınabilecek bazı önlemler:
- Egzersiz öncesi ısınma ve esneme hareketleri yapmak
- Kas dengesizliklerini önlemek için düzenli olarak kuadriseps ve kalça kaslarını güçlendirmek
- Fazla kilolardan kaçınmak
- Düzgün tabanlı ve destekleyici spor ayakkabısı tercih etmek
- Spor ve antrenman sonrası diz bölgesine soğuk uygulama yapmak
Youtube Videos
